Wie wil begrijpen waarom Alkmaar is zoals het is, begint in het Stedelijk Museum. Het museum aan het Canadaplein vertelt de geschiedenis van de stad in een aantal duidelijke verhalen, en het doet dat zonder dat je er een middag voor moet uittrekken.
Het beleg van 1573
Het bekendste verhaal is dat van het beleg. In de zaal daarover zie je hoe de stad zich verdedigde tegen het Spaanse leger, welke rol het onder water zetten van het land speelde en waarom het ontzet op 8 oktober zo’n grote betekenis kreeg. Wapens, prenten, schilderijen en kaarten maken concreet wat op die datum elk jaar wordt gevierd. Voor wie de dag zelf een keer heeft meegemaakt, valt hier alles op zijn plaats.
De stad en haar rijkdom
Alkmaar was een handelsstad met een waag, gilden en een groeiende bevolking. Het museum laat zien hoe die welvaart eruitzag, met portretten van schutters en regenten, zilverwerk en voorwerpen uit het dagelijks leven. Vooral de groepsportretten zijn de moeite waard, omdat je daarin de mensen ziet die de stad bestuurden en betaalden.
De Bergense School
Aan het begin van de twintigste eeuw vestigde zich in het nabijgelegen Bergen een groep schilders die met donkere, expressieve doeken een eigen stroming vormden. Het museum heeft daar een stevige collectie van. Het is een verrassend deel van de vaste opstelling, en het legt een verbinding tussen de stad en het duingebied dat er vlakbij ligt.
Wisselende tentoonstellingen
- Themapresentaties over de stad, de regio of een periode.
- Kunsttentoonstellingen die aansluiten bij de eigen collectie.
- Presentaties rond stadsevenementen zoals Alkmaar Ontzet.
Kijk voor je komt op de agenda, want de wisseltentoonstellingen bepalen voor een groot deel hoe lang je binnen bezig bent.
Met kinderen
Het museum is behapbaar van formaat, wat met kinderen een voordeel is. De verhalen over het beleg spreken aan, en er zijn vaak activiteiten of speurtochten waarmee kinderen zelf op zoek gaan. Combineer het bezoek met de Waag en het kaasmuseum voor een dag die geschiedenis en kaas aan elkaar knoopt.
Praktisch
Het museum ligt aan het Canadaplein, naast theater De Vest en op enkele minuten lopen van het Waagplein en de Langestraat. Onder het plein ligt een parkeergarage, wat het een van de makkelijkst bereikbare plekken van de binnenstad maakt. Bezit je een museumkaart, dan is de toegang daarmee geregeld.
De collectie in context
Een stadsmuseum is iets anders dan een kunstmuseum. Hier hangen werken niet alleen om hun kwaliteit maar omdat ze iets over de plek vertellen. Een groepsportret van schutters laat zien wie de stad verdedigde en betaalde, een stadsgezicht toont hoe een straat er vroeger uitzag, en een gebruiksvoorwerp vertelt over het dagelijks leven. Wie met die bril kijkt, haalt uit een bezoek meer dan wie alleen naar de schilderkunst zoekt, en herkent daarna in de binnenstad de plekken die op de doeken staan.
Het archief en verder zoeken
Wil je dieper graven, dan is het regionaal archief de volgende stap. Daar liggen kadasterkaarten, bouwtekeningen, bevolkingsregisters en foto’s, en veel daarvan is inmiddels digitaal doorzoekbaar. Voor wie een oud pand heeft gekocht of wil weten wie er vroeger in zijn straat woonde, is dat een verrassend toegankelijke bron. Ook de historische vereniging van de stad geeft publicaties uit en organiseert lezingen en wandelingen, wat voor nieuwe bewoners een prettige manier is om de stad te leren kennen.
Voor je gaat
Kijk vooraf op de website welke wisseltentoonstelling er loopt en of er rondleidingen zijn, want een gids maakt het verschil in een museum dat over de eigen stad gaat. Reken op een uur tot anderhalf uur voor de vaste opstelling, en op meer als er een grote tentoonstelling staat. Met de museumkaart is de toegang geregeld, en de museumwinkel is een goede plek voor een cadeau met een link naar Alkmaar.
