Elke stad heeft een plek waar alles samenkomt. In Alkmaar is dat zonder discussie het Waagplein. Het is het decor van de kaasmarkt, de plaats waar terrassen bij het eerste zonnetje vollopen, en het beeld dat op elke ansichtkaart van de stad staat.
Van kapel naar waag
Het waaggebouw begon zijn leven niet als waag. Het was oorspronkelijk een kapel, die later werd verbouwd tot stadswaag toen Alkmaar het recht kreeg om goederen te wegen. Dat weegrecht was voor een handelsstad van groot belang, want zonder officiele waag geen betrouwbare handel. De toren met zijn rijke versiering kwam er later bij en geeft het gebouw het silhouet dat de stad nu kent.
Het carillon en de ruiters
Op vaste momenten in het uur speelt het carillon en komen er ruiters uit de toren rijden, met een trompetter die zijn hoorn heft. Toeristen blijven er massaal voor staan, en terecht, want het is een van die stadse rituelen die je een keer gezien moet hebben. De beiaardier bespeelt het carillon ook live, en dan klinken er nog heel andere melodieen over het plein dan het vaste deuntje.
Wat er op het plein gebeurt
- De kaasmarkt op vrijdagochtend in het seizoen, met een avondmarkt in de zomer.
- Terrassen aan de zonzijde, vanaf het vroege voorjaar tot ver in het najaar.
- Evenementen en podia, onder meer rond Alkmaar Ontzet en tijdens festivals.
- De kerstperiode, met verlichting en sfeer rond het plein en de gracht.
- De ingang van het Hollands Kaasmuseum, in het waaggebouw zelf.
De omgeving
Het plein ligt aan het water, en dat maakt het verschil. Aan de ene kant loop je zo de Mient op, waar op zaterdag de bloemenmarkt staat. Aan de andere kant volg je de kade naar het Verdronkenoord met de Accijnstoren, en vanaf daar de grachten verder. Wie op het plein alleen naar de Waag kijkt, mist dat het ook een aanlegplaats is, met rondvaartboten die vanaf het water een heel ander beeld van de stad geven.
De beste momenten
Vroeg in de ochtend, als de terrassen nog worden uitgezet en het plein leeg is, zie je de gevels op hun mooist. Op vrijdagochtend in het seizoen is het juist het drukst en het levendigst. In de avond, als de gevel wordt aangelicht, is het plein op zijn fotogeniekst. Wie de kaasmarkt heeft gezien, doet er goed aan om nog een keer op een gewone dag terug te komen, want dan hoort het plein weer even aan de stad zelf.
Praktisch
Het plein is autovrij en ligt midden in de binnenstad. Parkeren doe je in een van de garages rond de singels, waarna je in enkele minuten op het plein staat. Vanaf station Alkmaar is het ongeveer een kwartier lopen. Fietsen zet je in de rekken of in een stalling, niet tegen de gevel van de Waag, want daar wordt op gehandhaafd.
De klok en de beiaardier
Het carillon in de toren wordt niet alleen automatisch bespeeld. Er is een beiaardier die de klokken met de hand bespeelt vanaf een klavier met stokken en pedalen, en die op vaste momenten speelt. Dat klinkt heel anders dan het automatische deuntje, met echte muziek in plaats van een melodietje. Ga op zo’n moment op het plein staan en kijk omhoog, want je hoort een instrument dat over de hele binnenstad draagt en dat volledig door mensenhanden wordt bediend.
Het plein in de avond
Wie het plein alleen overdag kent, mist de helft. In de avond is de gevel van de Waag aangelicht, weerspiegelt het licht in het water en zijn de terrassen luw. Op zomeravonden zit het vol en op een doordeweekse avond in het voor- of najaar heb je het bijna voor jezelf. Voor fotografen is het uur na zonsondergang het beste moment, met een lucht die nog kleur heeft. Voor iedereen die er woont of werkt, is het gewoon de mooiste plek van de stad op dat tijdstip.
