Alkmaar wordt vaak in een adem genoemd met kaas, maar de stad is minstens zo goed te beschrijven als een waterstad. Er lopen grachten dwars door de binnenstad, er is een singelring die de vorm van de oude vesting nog volgt, en het Noordhollandsch Kanaal verbindt de stad met Amsterdam en Den Helder.
Een rondvaart door de binnenstad
Vanaf het centrum vertrekken rondvaartboten die een rondje door de grachten en langs de singels maken. Het is de snelste manier om te begrijpen hoe de stad in elkaar zit. Vanaf het water zie je de achterkanten van panden, de bruggen, de scheefgezakte gevels en de plekken waar vroeger schepen werden geladen. De schipper vertelt onderweg het verhaal van de handel, het beleg en de bouw van de stad. Boten varen in het seizoen, en op mooie dagen is reserveren verstandig.
De mooiste kades om te lopen
- Het Verdronkenoord, met de Accijnstoren aan het water, is de bekendste ansichtkaart van de stad na de Waag.
- De Bierkade en de Luttik Oudorp, met terrassen en boten voor de deur.
- De Oudegracht, waar het rustig is en de gevels dicht op het water staan.
- De singels, met groen en zicht op de oude vestingvorm.
De Accijnstoren
Deze toren aan het Verdronkenoord staat op de plek waar vroeger belasting werd geheven op goederen die de stad binnenkwamen. Hij staat met zijn voeten in het water en is een van de meest gefotografeerde gebouwen van Alkmaar. Erlangs lopen bij laagstaande zon in de late middag levert de beste foto op.
Zelf varen
Met een eigen sloep of een gehuurd bootje kun je door de binnenstad varen en verder de omgeving in. Let op de doorvaarthoogte van de bruggen, want een aantal is laag, en op de plekken waar je niet mag aanmeren. Vanuit Alkmaar vaar je zo het Noordhollandsch Kanaal op, richting het Alkmaardermeer, de Schermer of de Zaanstreek. Voor een dagtocht is dat een van de mooiste routes van Noord-Holland.
Het water in de rest van het jaar
In de zomer is het water de plek waar de stad zich verzamelt, met bootjes voor de kades en terrassen die tot aan het water lopen. In de winter is het juist stil en fotogeniek, met mist boven de gracht en verlichting in de gevels. Bij strenge vorst wordt er soms geschaatst op de singels, al gebeurt dat lang niet elk jaar en moet je altijd de aanwijzingen over de ijsdikte volgen.
Praktisch
De opstapplaatsen voor rondvaarten liggen in of vlak bij het centrum, op loopafstand van het Waagplein. Combineer een vaartocht met de kaasmarkt op vrijdagochtend of met een museumbezoek, want een rondvaart duurt niet lang en past goed in een middag. Wie liever zelf beweegt, kan ook kanoen of suppen op delen van het water, waarbij dezelfde regels over doorvaart en aanmeren gelden.
De brug- en sluisbediening
Wie zelf vaart, krijgt te maken met bruggen die bediend moeten worden en met sluizen richting het buitenwater. De bedieningstijden verschillen per seizoen en zijn in de winter beperkt. Sommige bruggen worden op afstand bediend, andere door een brugwachter ter plaatse. Kijk de tijden vooraf na en houd rekening met wachttijd bij drukte in het vaarseizoen. Voor de doorvaart door de binnenstad is de hoogte van je boot bepalend, want een aantal bruggen is laag en de doorvaarthoogte varieert met de waterstand.
Het water in de stad onderhouden
Grachten in een oude stad vragen onderhoud. Er wordt gebaggerd, kademuren worden hersteld en beschoeiingen vervangen. Dat leidt periodiek tot afsluitingen en tot werkschepen in het beeld. Voor bewoners van de grachten betekent kademuurherstel soms een periode met steigers en beperkte bereikbaarheid. Het is de prijs van een binnenstad die op water is gebouwd, en het is ook de reden dat de gracht er over vijftig jaar nog ligt zoals hij er nu ligt.
