Aan de Houttil, op een steenworp van het Waagplein, staat een pand dat eeuwenlang bierbrouwerij is geweest. Nu zit er het Nationaal Biermuseum, en dat is een van die musea waar de locatie zelf de helft van het verhaal vertelt.
Het gebouw
Het pand deed dienst als brouwerij en heeft de indeling die daarbij hoort, met verdiepingen, houten balken en trappen die smal en steil zijn zoals dat in een oud werkgebouw gaat. Je loopt door de ruimtes waar het echte werk gebeurde. Dat maakt de bezichtiging fysieker dan een gewone museumzaal, en meteen ook leuker.
Wat je ziet
- Het brouwproces stap voor stap, van mouten en malen tot gisten en bottelen.
- Oude gereedschappen, ketels, vaten en machines uit de brouwerijtijd.
- De geschiedenis van bier in Nederland, van middeleeuws stadsbier tot de moderne brouwers.
- Reclamemateriaal, glazen, viltjes en flesjes uit meer dan een eeuw.
Waarom bier bij Alkmaar hoort
In de middeleeuwen was bier in Hollandse steden dagelijkse kost, en niet alleen als genotmiddel. Water was vaak onbetrouwbaar, terwijl bier gekookt was en dus veiliger. Steden hadden hun eigen brouwerijen, en de handel in graan, hop en bier was een serieuze economische factor. De Bierkade in Alkmaar dankt zijn naam aan die tijd. Het museum laat zien hoe dat werkte en hoe het verdween toen de industriele brouwerijen het overnamen.
Het cafe
Bij het museum hoort een proeflokaal waar een brede kaart met Nederlandse en buitenlandse bieren wordt geschonken, waaronder speciaalbieren die je in een gewone kroeg niet vindt. Voor veel bezoekers is dat de logische afsluiting van het bezoek. Wie met kinderen komt, kan er ook gewoon iets zonder alcohol drinken, want het is een gewoon cafe.
Combineren met de rest van de stad
Het museum ligt in het hart van de binnenstad, dicht bij het Waagplein, de Langestraat en de grachten. Een logische route is de kaasmarkt op vrijdagochtend, daarna het kaasmuseum in de Waag, en in de middag het biermuseum, met een wandeling langs het Verdronkenoord ertussen. Wie liever een regenachtige dag vult, heeft aan deze drie binnenlocaties een compleet programma.
Praktisch
Het pand is oud, met steile trappen en drempels, dus het is niet overal even goed toegankelijk voor wie slecht ter been is. Neem er ongeveer een uur tot anderhalf uur voor. De ingang zit aan de straatkant, en parkeren doe je in een garage aan de rand van het centrum.
Bier proeven met verstand
In het proeflokaal kun je bieren proberen die je in een gewone kroeg niet vindt, van klassieke Belgische stijlen tot bieren van kleine Nederlandse brouwers. Vraag om een proefplankje als dat er is, dan proef je meerdere stijlen naast elkaar. Let op de percentages, want speciaalbier is vaak fors sterker dan pils en het drinkt makkelijker dan je denkt. Kom te voet of met de fiets, want de binnenstad is toch geen plek waar je met de auto wilt staan.
Het pand als monument
Het gebouw aan de Houttil hoort bij het beschermde stadsgezicht en is zelf een stuk industrieel erfgoed. Dat een oude brouwerij nu een museum over bier huisvest, is precies de soort herbestemming die een historische binnenstad levend houdt. Elders in Alkmaar zie je hetzelfde gebeuren, met pakhuizen die woningen werden en kerken die zalen werden. Wie op dat soort herbestemming let tijdens een wandeling, ziet hoe de stad haar eigen gebouwen steeds opnieuw gebruikt.
Voor wie het interessant is
Je hoeft geen bierliefhebber te zijn om hier iets aan te hebben. Het museum gaat evengoed over ambacht, over techniek en over de economie van een Hollandse stad, en dat maakt het geschikt voor bezoekers die niets met bier hebben. Voor oudere kinderen zijn de machines en de trappen het leukst. Combineer het met de Waag en het kaasmuseum, dan heb je op een regendag een compleet en betaalbaar programma binnen tien minuten lopen.
