Wie Alkmaar vanaf de polder nadert, ziet eerst de toren van de Grote Sint-Laurenskerk boven de daken uitkomen. Het is het grootste gebouw van de binnenstad en al eeuwen het herkenningspunt van de stad. Binnen is het minder een museum en meer een werkende zaal, want de kerk wordt volop gebruikt.
Een laatgotische kruisbasiliek
De kerk werd in de late middeleeuwen gebouwd in de stijl die je in meer Hollandse steden ziet, met hoge witte muren, slanke pijlers en een houten gewelf. Opvallend is dat de kerk geen hoge spits heeft. Wat je van buiten ziet is een strak, breed volume dat het silhouet van Alkmaar bepaalt zonder er bovenuit te schreeuwen. Binnen valt vooral het licht op, dat door de hoge ramen naar binnen valt op het witte pleisterwerk.
Het orgel
De kerk is bij orgelliefhebbers wereldwijd bekend. Er staan twee orgels, waaronder een klein orgel dat teruggaat tot het begin van de zestiende eeuw en tot de oudste bespeelbare orgels ter wereld wordt gerekend. Het grote orgel aan de westzijde is een monumentaal instrument met een rijk versierde kas. Er worden regelmatig concerten gegeven, en dat is de beste manier om het gebouw te ervaren, want de akoestiek doet de helft van het werk.
Wat je binnen ziet
- Het beschilderde gewelf, met voorstellingen die eeuwen oud zijn.
- Grafzerken in de vloer, met wapens en beroepen van vroegere stadsbewoners.
- De preekstoel en het koorhek, uit de tijd na de reformatie.
- Het orgelfront, dat ook zonder muziek indrukwekkend is.
De kerk als evenementenlocatie
Er worden in het gebouw geen reguliere kerkdiensten meer gehouden. In plaats daarvan wordt de kerk gebruikt voor concerten, beurzen, congressen, tentoonstellingen en stadsevenementen. Dat betekent dat de openstelling wisselt, dus kijk vooraf op de agenda of de kerk toegankelijk is. Het betekent ook dat je er soms iets heel anders meemaakt dan je verwacht, van een klassiek concert tot een boekenbeurs onder een middeleeuws gewelf.
De omgeving
Het Kerkplein ligt aan de rand van het winkelgebied en is een van de rustiger plekken in de binnenstad. Vanaf hier loop je in een paar minuten naar het Waagplein, naar het Canadaplein met het theater en het Stedelijk Museum, en naar de grachten. Het is een goed startpunt voor een wandeling, juist omdat het net buiten de drukste stroom ligt.
Voor wie meer wil weten
De geschiedenis van de kerk loopt parallel aan die van de stad, inclusief het beleg van 1573 en de overgang naar het protestantisme, die het interieur ingrijpend veranderde. Wie het Stedelijk Museum bezoekt en daarna de kerk, krijgt die twee verhalen achter elkaar en begrijpt daarna waarom Alkmaarders 8 oktober zo serieus nemen.
Het orgel bespelen en horen
De orgels van de Grote Kerk trekken organisten uit de hele wereld. Het kleine orgel behoort tot de oudste bespeelbare instrumenten die er zijn, en op zo’n instrument spelen betekent muziek maken op materiaal dat eeuwen oud is. Er worden concerten gegeven, en in de zomer zijn er vaak series waarbij verschillende organisten optreden. Voor wie niets met orgelmuziek denkt te hebben, is het toch de moeite waard, want de akoestiek van het gebouw maakt het een fysieke ervaring in plaats van een luisterervaring.
Trouwen en herdenken
De kerk wordt gebruikt voor plechtigheden en herdenkingen die met de stad te maken hebben, en dat geeft het gebouw een rol die verder gaat dan die van een zaal. Rond Alkmaar Ontzet is er aandacht voor het beleg, en bij nationale herdenkingen komt de stad hier samen. Voor bezoekers is dat een reden om de agenda te bekijken, want een gebouw met mensen erin vertelt een ander verhaal dan een leeg gebouw met een audiotour.
