De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de stad, en toch weten de meeste inwoners nauwelijks wat er in de raadzaal gebeurt. Terwijl juist daar wordt besloten waar woningen komen, hoeveel de ozb stijgt en of een buurthuis openblijft. Dit is hoe het in Alkmaar werkt.
Raad, college en burgemeester
De gemeenteraad wordt eens in de vier jaar rechtstreeks gekozen door de inwoners van Alkmaar. De raad stelt de kaders, keurt de begroting goed en controleert het college. Het college van burgemeester en wethouders voert het beleid uit en neemt de dagelijkse besluiten. De burgemeester is voorzitter van de raad en van het college, en is niet gekozen maar benoemd. Een wethouder is geen raadslid, en dat onderscheid is precies waar de controlerende rol op rust.
Raadsleden doen het erbij
Een raadslid in Alkmaar heeft doorgaans gewoon een baan. Het raadswerk gebeurt in de avonduren, met stapels stukken die thuis worden gelezen. Dat is goed om te weten als je een raadslid mailt. Ze zijn benaderbaar en hebben er vaak belang bij om te weten wat er in de wijken speelt, maar ze zijn geen ambtenaren met een dagelijkse dienst.
Hoe een besluit tot stand komt
- Het college of een raadslid legt een voorstel voor.
- In een commissie- of beeldvormende vergadering wordt het onderwerp verkend en kunnen inwoners inspreken.
- In de oordeelsvormende fase debatteren de fracties.
- In de raadsvergadering wordt gestemd, eventueel met amendementen die het voorstel wijzigen of moties die het college een opdracht meegeven.
Meekijken en meepraten
Alle vergaderingen zijn openbaar. Je kunt plaatsnemen op de publieke tribune in het stadhuis aan de Langestraat, of thuis meekijken via de uitzending. De agenda’s, de voorstellen en de bijlagen staan vooraf in het raadsinformatiesysteem op de website van de gemeente. Wie de moeite neemt om die stukken te lezen, weet vaak meer over een bouwplan in zijn straat dan wat er in de krant komt.
Inspreken over een onderwerp
Bij de meeste commissievergaderingen kun je als inwoner inspreken over een punt op de agenda. Je meldt je vooraf aan bij de griffie, krijgt een paar minuten spreektijd en kunt daarna vragen van raadsleden verwachten. Het is de meest directe manier om invloed uit te oefenen, en het werkt het beste als je concreet bent en met een duidelijk verzoek komt.
Petities, burgerinitiatieven en de griffie
Heb je een idee dat de hele stad aangaat, dan bestaat het burgerinitiatief, waarmee je met voldoende handtekeningen een onderwerp op de raadsagenda kunt zetten. De griffie is het ambtelijke apparaat van de raad en helpt inwoners de weg te vinden. Bel of mail de griffie als je niet weet bij wie je moet zijn, dat is precies waar zij voor zijn.
Waarom het uitmaakt
Onderwerpen die in Alkmaar de raad halen, raken de stad direct. Woningbouw in de wijken en aan de randen, de toekomst van het winkelgebied in de binnenstad, verkeer en parkeren, en het onderhoud van het openbaar groen. Het zijn precies de dingen waar mensen aan de keukentafel over praten. De raadzaal is de plek waar die gesprekken tot besluiten worden.
Stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen
Iedere vier jaar kies je de raad. Stemmen mag iedereen van achttien jaar en ouder die in de gemeente Alkmaar staat ingeschreven, inclusief inwoners met een niet-Nederlandse nationaliteit die aan de voorwaarden voldoen. De opkomst bij gemeenteraadsverkiezingen ligt structureel lager dan bij landelijke verkiezingen, terwijl de besluiten dichter bij huis liggen. Wie niet weet op wie hij moet stemmen, kan de verkiezingsprogramma’s van de lokale partijen lezen, want die gaan over concrete onderwerpen als woningbouw, groen, parkeren en voorzieningen in de wijken.
Lokale partijen en landelijke partijen
In de Alkmaarse raad zitten afdelingen van landelijke partijen naast partijen die alleen hier bestaan. Dat maakt de gemeenteraad iets anders dan een lokale afspiegeling van Den Haag. Lokale partijen halen in veel Nederlandse gemeenten een flink deel van de stemmen, juist omdat ze op wijk- en dorpsniveau zichtbaar zijn. Voor inwoners van de kernen buiten de stad, zoals De Rijp en Schermerhorn, is dat relevant, want de vraag hoe voorzieningen in de dorpen overeind blijven, is bij uitstek een raadsonderwerp.
