Alkmaar ligt midden in een landbouw- en zuivelgebied. Om de stad heen liggen droogmakerijen met melkvee, verderop de kleigronden van West-Friesland met akkerbouw, en aan de westkant de Noordzee. Dat levert een streekaanbod op dat concreter is dan een etiket met een molentje erop.
Kaas en zuivel
De belangrijkste is de kaas. Noord-Hollandse Gouda uit de polders rond de stad, met een beschermde aanduiding die zegt dat de melk uit de regio komt. Daarnaast is er boerenkaas van rauwe melk, gemaakt op de boerderij, en zuivel uit gebieden als de Beemster en de Schermer. Boerderijwinkels in de polder verkopen rechtstreeks, en dat is meteen een reden voor een fietstocht.
Uit de akkers
- Aardappels uit West-Friesland, waaronder rassen die alleen op die grond goed worden.
- Kool, prei en wortelen in het najaar en de winter.
- Bloembollen in het voorjaar, met velden richting de kust die in bloei staan.
- Fruit uit de regio, van aardbeien in het vroege seizoen tot appels en peren in het najaar.
Van de kust
De Noordzee levert vis die via de havens aan de kust wordt aangevoerd. In het voorjaar en de zomer is er de nieuwe haring, waar in Nederland een eigen ritueel omheen zit. Verder zijn er platvis, kabeljauw en garnalen, en aan de kust zijn viswinkels en kraampjes waar de vis dezelfde dag binnenkomt. Op de markt in Alkmaar staat een viskraam die daar zijn producten vandaan haalt.
Drank
De regio kent brouwerijen die lokaal bier maken, en in de binnenstad van Alkmaar zit het Nationaal Biermuseum in een oud brouwerijpand dat aan die traditie herinnert. Daarnaast zijn er kleine producenten van likeur, jenever en sappen. Speciaalzaken in de binnenstad hebben dat vaak in het assortiment.
Waar je het koopt
De weekmarkt in het centrum is de eenvoudigste ingang, met kramen die uit de regio komen. Daarnaast zijn er delicatessenzaken en kaaswinkels in de binnenstad, boerderijwinkels in de polder en pakketten met streekproducten voor als cadeau. Wie de producenten zelf wil zien, kan in het voorjaar en de zomer terecht bij open dagen op boerderijen in de omgeving.
Waarom het de moeite is
Het gaat niet alleen om smaak, al is een aardappel uit de eigen klei aantoonbaar anders dan een uit een zak van ver. Het gaat om het korte kanaal tussen maker en koper, en om het in stand houden van bedrijven die het landschap rond Alkmaar onderhouden. De polder ziet eruit zoals hij eruitziet omdat er boeren werken. Wie hun producten koopt, houdt dat beeld in stand.
Seizoenskalender
Wie op het seizoen kookt, eet goedkoper en beter. In het voorjaar zijn er asperges, rabarber, de eerste aardbeien en jonge groenten. In de zomer bessen, tomaten, courgette, bonen en steenfruit. In het najaar pompoen, appels, peren, pastinaak en paddenstoelen. In de winter kool, prei, boerenkool, knolselderij en winterwortel. Vis kent ook een kalender, met de nieuwe haring in het voorjaar als bekendste moment. Op de markt in Alkmaar zie je die kalender terug, want daar ligt wat er nu is en niet wat er altijd is.
Naar de producent
In de polders rond Alkmaar zijn boerderijen met een winkel, automaten met verse melk, kaas of eieren, en bedrijven die open dagen houden. Voor kinderen is een bezoek aan een melkveebedrijf leerzamer dan welk schoolboek ook, en voor volwassenen is het een manier om te begrijpen waarom voedsel kost wat het kost. Combineer het met een fietstocht door de Schermer of richting West-Friesland, dan heb je een dagje uit met de boodschappen in de fietstas.
Zelf verbouwen
In Alkmaar zijn volkstuincomplexen en buurtmoestuinen waar je zelf groente kunt telen, met wachtlijsten die per complex verschillen. Voor wie geen tuin heeft, is dat de manier om toch met eten uit de eigen grond bezig te zijn. Ook op een balkon lukt meer dan mensen denken, met kruiden, sla en tomaten. Het levert zelden een besparing op, maar het verandert wel hoe je naar de groente op de markt kijkt.
