Kaas kopen in Alkmaar kan overal, van de supermarkt tot een kraam op de markt. Het verschil tussen een plak uit een voorverpakt bakje en een punt die net van een hele kaas is gesneden, is groot genoeg om er even voor om te lopen.
De speciaalzaken in de binnenstad
In de straten rond het Waagplein en aan de Langestraat en de zijstraten zitten kaaswinkels waar hele kazen op de toonbank liggen en waar je kunt proeven voordat je kiest. Dat proeven is de kern. Een goede verkoper vraagt waar je de kaas voor gebruikt, op brood, bij de borrel of om te koken, en snijdt daar een passend stuk bij. Vraag gerust om drie leeftijden naast elkaar, dan hoor en proef je het verschil.
Op de markt
Op de weekmarkt in het centrum staan kaaskramen met een breed assortiment, vaak van handelaren die zelf uit de regio komen. Marktprijzen liggen doorgaans gunstig en de partijen wisselen, dus wat vorige week goed was, kan deze week net anders zijn. Dat hoort bij vers product. Ook op de kaasmarkt op vrijdagochtend zijn er kraampjes rond het plein.
Rechtstreeks van de boerderij
In de polders rond Alkmaar, in de Schermer, de Beemster en richting West-Friesland, zijn boerderijen die zelf kaas maken en aan huis verkopen. Boerenkaas van rauwe melk smaakt anders dan fabriekskaas, met meer variatie tussen partijen en seizoenen. Een fietstocht door de polder met een stop bij een boerderijwinkel is een van de aardigste manieren om een zaterdag te vullen.
Jong, belegen of oud
- Jong, zacht en mild, smelt goed, geschikt voor kinderen en voor gerechten.
- Jong belegen, de allrounder op brood.
- Belegen, meer karakter, nog steeds soepel.
- Oud, droger, kruimeliger, met de kristallen die je hoort kraken.
- Overjarig, uitgesproken en scherp, bij de borrel of bij een glas donker bier.
Bewaren
Kaas houdt niet van plastic en niet van de kou van de koelkast alleen. Wikkel hem in kaaspapier of in bakpapier zodat hij kan ademen, bewaar hem in de groentelade en haal hem ruim voor het eten uit de koelkast. Kaas op kamertemperatuur smaakt aantoonbaar beter. Wordt er een klein plekje schimmel zichtbaar op een harde kaas, dan kun je dat royaal wegsnijden.
Als cadeau of om mee te nemen
Een stuk oude kaas is een cadeau dat het altijd doet, en speciaalzaken in Alkmaar verpakken het graag als geschenk, eventueel met mosterd, noten of een streekproduct erbij. Gaat de kaas mee naar het buitenland, vraag dan om vacuumverpakking. Binnen Europa mag kaas gewoon mee, daarbuiten gelden per land eigen regels voor zuivel, dus dat is even nakijken voordat je met een halve kaas op het vliegveld staat.
Kaas bij de maaltijd
Kaas is in Nederland vooral broodbeleg, terwijl het als onderdeel van een maaltijd veel meer kan. Oude kaas geraspt door een stamppot, jong belegen gesmolten over groenten, een kaasplank als afsluiting van een diner met noten en vijgen. Voor een kaasplank kies je variatie in leeftijd en soort, met een jonge, een oude en iets van een andere melksoort, en je haalt hem ruim voor het eten uit de koelkast. Serveer er brood bij zonder sterke smaak, want dan blijft de kaas de hoofdrol houden.
Kaas en wat erbij past
Een jonge kaas gaat goed met iets fris, van een licht bier tot een witte wijn met zuur. Belegen kaas kan tegen meer, en oude kaas vraagt om iets stevigs, een donker bier, een rode wijn met body of een oude jenever. Mosterd is de klassieke Nederlandse begeleider bij oude kaas, en stroop bij jong belegen. Speciaalzaken in Alkmaar denken graag mee als je zegt waar de kaas voor bedoeld is, en dat levert vrijwel altijd een betere combinatie op dan zelf gokken in het schap.
